BỆNH TĂNG NHÃN ÁP Ở CHÓ MÈO: NGUYÊN NHÂN, DẤU HIỆU VÀ NGUY CƠ MÙ LÒA
BỆNH TĂNG NHÃN ÁP Ở CHÓ MÈO: NGUYÊN NHÂN, DẤU HIỆU VÀ NGUY CƠ MÙ LÒA

Đôi mắt không chỉ giúp chó mèo quan sát thế giới xung quanh mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng, vận động và tương tác với môi trường sống. Tuy nhiên, một số bệnh lý về mắt có thể âm thầm phát triển, gây tổn thương nghiêm trọng trước khi người nuôi nhận ra những dấu hiệu bất thường.
Bệnh tăng nhãn áp (Glaucoma) là một trong những bệnh lý nguy hiểm như vậy. Bệnh có thể xảy ra ở cả chó và mèo, gây đau đớn, suy giảm thị lực và thậm chí dẫn đến mù lòa vĩnh viễn nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.
Vậy tăng nhãn áp ở chó mèo là gì? Dấu hiệu nào giúp nhận biết bệnh sớm? Hãy cùng Sittopets tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
1. Bệnh tăng nhãn áp ở chó mèo là gì?
Tăng nhãn áp là bệnh lý liên quan đến tình trạng áp lực bên trong nhãn cầu (Intraocular Pressure – IOP) tăng cao, gây tổn thương võng mạc và dây thần kinh thị giác.
Bên trong mắt chó mèo có một loại dịch trong suốt gọi là thủy dịch (Aqueous Humor). Loại dịch này được sản xuất và lưu thông liên tục, giúp duy trì hình dạng nhãn cầu, đồng thời cung cấp dưỡng chất cho một số cấu trúc của mắt.
Ở trạng thái bình thường, lượng thủy dịch được tạo ra và thoát ra khỏi mắt duy trì ở mức cân bằng.
Tuy nhiên, khi hệ thống dẫn lưu thủy dịch bị cản trở, dịch có thể tích tụ, làm tăng áp lực nội nhãn.
Áp lực tăng cao kéo dài có thể gây ra những tổn thương nghiêm trọng như:
- Tổn thương tế bào võng mạc và dây thần kinh thị giác.
- Suy giảm khả năng nhìn.
- Phù giác mạc, khiến mắt trở nên xanh đục.
- Giãn nhãn cầu trong các trường hợp mạn tính.
- Mất thị lực không hồi phục.
Điểm đáng lưu ý: Tăng nhãn áp có thể diễn tiến nhanh hoặc âm thầm trong thời gian dài. Khi thị lực đã bị mất do tổn thương thần kinh thị giác, khả năng phục hồi thường rất hạn chế.

2. Nguyên nhân gây bệnh tăng nhãn áp ở chó mèo
Trong thú y, tăng nhãn áp thường được chia thành hai nhóm chính dựa trên nguyên nhân hình thành bệnh.
2.1. Tăng nhãn áp nguyên phát
Tăng nhãn áp nguyên phát xảy ra khi hệ thống dẫn lưu thủy dịch có những bất thường về cấu trúc hoặc chức năng mà không xuất phát từ một bệnh mắt khác.
Dạng bệnh này có thể liên quan đến yếu tố di truyền và đặc điểm giống.
Một số giống chó được ghi nhận có nguy cơ mắc tăng nhãn áp nguyên phát cao hơn bao gồm:
- American Cocker Spaniel.
- Basset Hound.
- Samoyed.
- Siberian Husky.
- Chow Chow.
- Shar-Pei.
Ở chó, bệnh có thể xuất hiện trước tiên ở một mắt, sau đó mắt còn lại cũng có nguy cơ bị ảnh hưởng.
Tăng nhãn áp nguyên phát ít gặp hơn ở mèo, nhưng vẫn có thể xảy ra, đặc biệt ở một số giống có yếu tố di truyền.
2.2. Tăng nhãn áp thứ phát
Tăng nhãn áp thứ phát hình thành do các bệnh lý hoặc tổn thương khác trong mắt làm cản trở quá trình lưu thông thủy dịch.
Các nguyên nhân thường gặp bao gồm:
- Viêm màng bồ đào: Tình trạng viêm bên trong mắt có thể làm thay đổi hoặc cản trở hệ thống dẫn lưu thủy dịch.
- Lệch thủy tinh thể: Thủy tinh thể di chuyển khỏi vị trí bình thường, có thể gây cản trở dòng lưu thông dịch trong mắt.
- Khối u nội nhãn: Một số khối u có thể ảnh hưởng đến cấu trúc và chức năng dẫn lưu thủy dịch.
- Chấn thương mắt: Tổn thương do va đập hoặc tai nạn có thể dẫn đến biến đổi cấu trúc nội nhãn.
- Biến chứng liên quan đến đục thủy tinh thể: Tình trạng viêm do thủy tinh thể có thể góp phần gây tăng nhãn áp thứ phát.
Ở mèo, tăng nhãn áp thứ phát phổ biến hơn tăng nhãn áp nguyên phát, đặc biệt trong các trường hợp liên quan đến viêm màng bồ đào hoặc khối u trong mắt.

3. Dấu hiệu nhận biết bệnh tăng nhãn áp ở chó mèo
Một trong những khó khăn lớn nhất khi phát hiện tăng nhãn áp là những biểu hiện ban đầu có thể không rõ ràng, dễ bị nhầm với các vấn đề mắt thông thường.
Người nuôi cần chú ý những thay đổi dưới đây.
3.1. Mắt đỏ bất thường
Các mạch máu ở phần trắng của mắt có thể giãn và nổi rõ, khiến mắt chuyển sang màu đỏ.
Tình trạng đỏ mắt có thể đi kèm cảm giác khó chịu hoặc đau.
Tuy nhiên, mắt đỏ không chỉ xuất hiện trong bệnh tăng nhãn áp mà còn có thể liên quan đến viêm kết mạc, viêm màng bồ đào hoặc các tổn thương khác.
3.2. Giác mạc trở nên mờ đục
Khi áp lực nội nhãn tăng cao, giác mạc có thể bị phù, tạo nên lớp mờ màu xanh xám hoặc trắng đục trên bề mặt mắt.
Người nuôi có thể nhận thấy mắt chó mèo mất đi độ trong suốt vốn có.
Đây là một dấu hiệu cần được kiểm tra sớm, đặc biệt nếu xuất hiện đột ngột.
3.3. Đồng tử giãn và phản ứng chậm với ánh sáng
Ở mắt bị tăng nhãn áp, đồng tử có thể giãn lớn bất thường và phản ứng kém hoặc không phản ứng với ánh sáng.
Dấu hiệu này liên quan đến những thay đổi trong chức năng của mắt khi áp lực nội nhãn tăng cao.
3.4. Đau mắt, nheo mắt và thay đổi hành vi
Tăng nhãn áp có thể gây đau đáng kể, nhưng chó mèo không phải lúc nào cũng biểu hiện rõ ràng.
Một số dấu hiệu có thể quan sát gồm:
- Thường xuyên nheo hoặc nhắm một bên mắt.
- Chảy nước mắt nhiều.
- Dùng chân dụi mắt hoặc cọ mặt vào đồ vật.
- Giảm vận động, ít chơi đùa.
- Né tránh khi được chạm vào vùng đầu hoặc quanh mắt.
- Ăn uống kém và trở nên ít tương tác hơn.
Đặc biệt ở mèo, biểu hiện đau có thể khá kín đáo. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi mắt đã thay đổi hình dạng hoặc thị lực bị ảnh hưởng.
3.5. Nhãn cầu to bất thường
Khi áp lực nội nhãn tăng cao trong thời gian dài, nhãn cầu có thể giãn lớn.
Tình trạng này được gọi là Buphthalmos, thường liên quan đến bệnh tăng nhãn áp mạn tính.
Người nuôi có thể nhận thấy một mắt lớn hơn mắt còn lại, hoặc cả hai mắt có hình dạng khác thường.
3.6. Suy giảm thị lực
Khi võng mạc và dây thần kinh thị giác bị tổn thương, chó mèo có thể mất dần khả năng nhìn.
Dấu hiệu thường gặp bao gồm:
- Va vào tường, bàn ghế hoặc các vật dụng quen thuộc.
- Di chuyển chậm, thiếu tự tin.
- Khó xác định vị trí thức ăn hoặc đồ chơi.
- Ngần ngại khi lên xuống cầu thang.
- Giật mình khi có người hoặc vật tiến đến.
Nếu thú cưng đột ngột mất thị lực, cần đưa đến cơ sở thú y ngay để được kiểm tra.
4. Bệnh tăng nhãn áp ở chó và mèo có gì khác nhau?
Mặc dù cùng liên quan đến áp lực nội nhãn tăng cao, bệnh tăng nhãn áp có một số đặc điểm khác nhau giữa chó và mèo.
- Ở chó:
Tăng nhãn áp nguyên phát được ghi nhận tương đối phổ biến hơn so với mèo, đặc biệt ở các giống có yếu tố di truyền.
Bệnh có thể gây tăng áp lực nội nhãn đột ngột, dẫn đến đau mắt, đỏ mắt, giác mạc phù đục và suy giảm thị lực nhanh chóng.
- Ở mèo:
Tăng nhãn áp thường phát triển thứ phát sau các bệnh lý khác trong mắt.
Quá trình tiến triển có thể âm thầm và kéo dài, khiến những thay đổi về hành vi hoặc thị lực khó được nhận biết.
Do đó, cả chó và mèo đều cần được thăm khám khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu mắt bất thường nào, ngay cả khi thú cưng vẫn ăn uống và sinh hoạt tương đối bình thường.

5. Phân biệt bệnh tăng nhãn áp và đục thủy tinh thể ở chó mèo
Tăng nhãn áp và đục thủy tinh thể đều có thể khiến mắt thú cưng trông mờ đục, nhưng đây là hai bệnh lý khác nhau.
Đục thủy tinh thể (Cataract):
- Xảy ra khi thủy tinh thể bên trong mắt mất đi độ trong suốt.
- Thường khiến người nuôi quan sát thấy vùng trắng đục nằm phía sau đồng tử.
- Có thể gây suy giảm thị lực hoặc mù lòa.
- Bản thân tình trạng đục thủy tinh thể không đồng nghĩa với tăng nhãn áp.
Tăng nhãn áp (Glaucoma):
- Liên quan đến tăng áp lực nội nhãn và tổn thương thần kinh thị giác.
- Có thể gây đỏ mắt, phù giác mạc, đau mắt và giãn đồng tử.
- Có nguy cơ gây mất thị lực vĩnh viễn nếu không được điều trị kịp thời.
Đáng chú ý, hai bệnh lý này có thể liên quan với nhau. Một số trường hợp đục thủy tinh thể gây viêm bên trong mắt, từ đó làm tăng nguy cơ xuất hiện tăng nhãn áp thứ phát.
Ví dụ, chó mắc đái tháo đường có nguy cơ cao phát triển đục thủy tinh thể. Nếu tình trạng này gây viêm nội nhãn, chó có thể gặp thêm biến chứng liên quan đến tăng nhãn áp.
Lưu ý: Không thể chẩn đoán chính xác hai bệnh chỉ dựa vào màu sắc hoặc hình dạng mắt. Bác sĩ thú y cần thăm khám và thực hiện các kiểm tra phù hợp.
6. Bệnh tăng nhãn áp có nguy hiểm không?
Câu trả lời là có.
Tăng nhãn áp được xem là một bệnh lý nghiêm trọng vì có thể gây tổn thương không hồi phục đối với cấu trúc thần kinh thị giác.
Ở những trường hợp tăng nhãn áp cấp tính, áp lực nội nhãn có thể tăng rất cao trong thời gian ngắn, gây đau dữ dội và đe dọa thị lực.
Nếu không được điều trị kịp thời, thú cưng có thể gặp các hậu quả:
- Mất thị lực một phần hoặc hoàn toàn.
- Đau mắt kéo dài.
- Tổn thương võng mạc và dây thần kinh thị giác.
- Biến đổi hình dạng nhãn cầu.
- Suy giảm chất lượng sống.
Trong những trường hợp mắt đã mất thị lực hoàn toàn và đau không thể kiểm soát, bác sĩ thú y có thể cân nhắc phẫu thuật loại bỏ nhãn cầu nhằm chấm dứt tình trạng đau đớn.
Chính vì vậy, tăng nhãn áp cấp tính là một trường hợp cấp cứu nhãn khoa thú y, không nên trì hoãn việc thăm khám.
7. Bác sĩ thú y chẩn đoán bệnh tăng nhãn áp như thế nào?
Để xác định bệnh, bác sĩ thú y sẽ đánh giá triệu chứng, tiền sử bệnh và tiến hành khám mắt.
Một số phương pháp chẩn đoán có thể được sử dụng gồm:
- Đo nhãn áp (Tonometry)
Đây là phương pháp quan trọng nhằm xác định áp lực bên trong nhãn cầu.
Bác sĩ sử dụng thiết bị đo chuyên dụng để kiểm tra áp lực ở cả hai mắt, từ đó đánh giá nguy cơ tăng nhãn áp.
- Khám cấu trúc mắt
Kiểm tra giác mạc, đồng tử, thủy tinh thể, các cấu trúc bên trong mắt và đánh giá khả năng nhìn.
- Kiểm tra góc dẫn lưu thủy dịch
Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể sử dụng phương pháp soi góc tiền phòng (Gonioscopy) để đánh giá hệ thống dẫn lưu thủy dịch.
- Kiểm tra nguyên nhân bệnh lý đi kèm
Nếu nghi ngờ tăng nhãn áp thứ phát, bác sĩ sẽ tìm kiếm các nguyên nhân như viêm màng bồ đào, lệch thủy tinh thể hoặc khối u nội nhãn.
Việc xác định nguyên nhân đóng vai trò quan trọng trong lựa chọn phương pháp điều trị và đánh giá tiên lượng.
8. Các phương pháp điều trị bệnh tăng nhãn áp ở chó mèo
Mục tiêu điều trị là giảm áp lực nội nhãn, kiểm soát đau, bảo vệ những chức năng thị giác còn lại và xử lý nguyên nhân gây bệnh nếu có.
Tùy mức độ tổn thương, bác sĩ thú y có thể chỉ định những phương pháp sau.
8.1. Điều trị bằng thuốc
Một số loại thuốc nhỏ mắt chuyên dụng có thể được sử dụng nhằm giảm lượng thủy dịch được sản xuất hoặc tăng khả năng thoát thủy dịch.
Tùy trường hợp, thú cưng cũng có thể cần thuốc giảm đau và điều trị những bệnh lý viêm đi kèm.
Việc lựa chọn thuốc phải được bác sĩ thú y quyết định vì hiệu quả và độ an toàn phụ thuộc vào nguyên nhân tăng nhãn áp, loài vật nuôi và tình trạng mắt.
8.2. Can thiệp phẫu thuật
Khi thuốc không kiểm soát được áp lực nội nhãn, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp phẫu thuật chuyên khoa nhằm giảm áp lực mắt.
Đối với những trường hợp tổn thương nặng, mất thị lực không hồi phục và đau kéo dài, phẫu thuật loại bỏ mắt có thể được chỉ định để cải thiện chất lượng sống của thú cưng.
8.3. Theo dõi và điều trị lâu dài
Tăng nhãn áp thường cần được quản lý lâu dài, ngay cả khi áp lực nội nhãn đã được kiểm soát.
Thú cưng cần được tái khám, đo nhãn áp và đánh giá thị lực theo lịch hẹn.
Đặc biệt, đối với chó mắc tăng nhãn áp nguyên phát ở một mắt, mắt còn lại cũng cần được theo dõi vì có nguy cơ phát triển bệnh trong tương lai.

9. Có thể phòng ngừa bệnh tăng nhãn áp ở chó mèo không?
Không phải mọi trường hợp tăng nhãn áp đều có thể phòng ngừa, đặc biệt đối với những giống chó có yếu tố di truyền.
Tuy nhiên, người nuôi có thể giảm nguy cơ phát hiện bệnh muộn bằng những biện pháp sau:
- Kiểm tra mắt định kỳ: Đặc biệt đối với chó mèo lớn tuổi hoặc những giống có nguy cơ cao.
- Theo dõi những thay đổi bất thường: Quan sát màu sắc giác mạc, độ đỏ mắt, hình dạng đồng tử và hành vi của thú cưng.
- Điều trị bệnh mắt kịp thời: Không chủ quan khi chó mèo bị viêm mắt, đục thủy tinh thể hoặc chấn thương mắt.
- Tuân thủ lịch tái khám: Với thú cưng đã được chẩn đoán mắc bệnh, việc theo dõi nhãn áp thường xuyên giúp đánh giá hiệu quả điều trị.
- Không tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt: Một số thuốc có thể không phù hợp và gây ảnh hưởng bất lợi tùy tình trạng bệnh.
Đối với thú cưng có nguy cơ tăng nhãn áp nguyên phát, bác sĩ chuyên khoa mắt thú y có thể cân nhắc biện pháp điều trị dự phòng cho mắt chưa mắc bệnh trong những trường hợp phù hợp.
10. Khi nào cần đưa chó mèo đến bác sĩ thú y ngay?
Người nuôi nên đưa thú cưng đến cơ sở thú y ngay nếu nhận thấy một hoặc nhiều biểu hiện sau:
- Mắt đột ngột đỏ nhiều, sưng hoặc chuyển sang màu xanh đục.
- Chó mèo nheo mắt liên tục, có biểu hiện đau rõ rệt.
- Đồng tử giãn bất thường hoặc phản ứng kém với ánh sáng.
- Thú cưng đột ngột va vào đồ vật, mất khả năng định hướng.
- Một mắt có kích thước lớn hơn bất thường.
Không nên chờ các triệu chứng tự thuyên giảm, vì thời gian phát hiện và điều trị có vai trò rất quan trọng đối với khả năng bảo tồn thị lực.
11. Kết luận: Bảo vệ đôi mắt thú cưng từ những dấu hiệu nhỏ nhất
Bệnh tăng nhãn áp ở chó mèo có thể gây ra những tổn thương thị giác nghiêm trọng, thậm chí dẫn đến mù lòa vĩnh viễn nếu không được kiểm soát kịp thời.
Dù bệnh có thể xảy ra ở nhiều độ tuổi và giống loài khác nhau, việc nhận biết sớm các biểu hiện như đỏ mắt, giác mạc đục, đồng tử giãn, đau mắt hoặc thay đổi hành vi sẽ giúp người nuôi chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe thú cưng.
Một đôi mắt khỏe mạnh góp phần giúp chó mèo duy trì khả năng vận động, tương tác và tận hưởng cuộc sống mỗi ngày.
Hãy quan tâm đến những thay đổi nhỏ nhất của thú cưng và đưa chúng đi thăm khám khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.
Đừng quên theo dõi Sittopets để cập nhật thêm những kiến thức hữu ích về bệnh lý, dinh dưỡng và chăm sóc sức khỏe chó mèo!
Tài liệu tham khảo
- Merck Veterinary Manual – Glaucoma in Animals.
- https://www.merckvetmanual.com/eye-diseases-and-disorders/ophthalmology/glaucoma-in-animals
- Merck Veterinary Manual – Acute Glaucoma in Small Animals.
- https://www.merckvetmanual.com/emergency-medicine-and-critical-care/ophthalmic-emergencies-in-small-animals/acute-glaucoma-in-small-animals
- Cornell University College of Veterinary Medicine – Glaucoma (Dogs).
- https://www.vet.cornell.edu/departments-centers-and-institutes/riney-canine-health-center/canine-health-topics/glaucoma
- Cornell Feline Health Center – Feline Glaucoma.
- https://www.vet.cornell.edu/departments-centers-and-institutes/cornell-feline-health-center/health-information/feline-health-topics/feline-glaucoma
Bài viết mang tính chất cung cấp thông tin, không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán và điều trị của bác sĩ thú y.